Przedszkole Miejskie nr 12 w Otwocku
 

Vinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo Slider

Zwalczanie wszawicy

 

Stanowisko Departamentu Matki i Dziecka w Ministerstwie Zdrowia

 

w sprawie zapobiegania i zwalczania wszawicy u dzieci i młodzieży

 

 

 

Wszawica zaliczana jest do grupy inwazji paso┼╝ytami zewn─Ötrznymi i nie znajduje si─Ö w wykazie chor├│b zaka┼║nych stanowi─ůcym za┼é─ůcznik do obowi─ůzuj─ůcej ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zaka┼╝e┼ä i chor├│b zaka┼║nych u ludzi (Dz. U. nr 234, poz. 1570 z p├│┼║n. zm.). Wynika to z faktu, ┼╝e na terenie Polski od lat nie wyst─Öpuj─ů ju┼╝ niebezpieczne choroby zaka┼║ne przenoszone przez wszy (np.: dur wysypkowy).

 

Tym samym, przypadki wszawicy nie s─ů obj─Öte zakresem dzia┼éania organ├│w Pa┼ästwowej Inspekcji Sanitarnej i brak jest podstaw do wydania decyzji administracyjnej nakazuj─ůcej dziecku z wszawic─ů wstrzymanie si─Ö od ucz─Öszczania do plac├│wki o┼Ťwiatowej lub w trybie okre┼Ťlonym ustaw─ů. Decyzja o pozostaniu dziecka w domu do czasu usuni─Öcia wszy nie wymaga interwencji organ├│w w┼éadzy publicznej w trybie przewidzianym przepisami rangi ustawowej, lecz znajduje si─Ö ca┼ékowicie w gestii jego rodzic├│w lub opiekun├│w. Zaleca si─Ö, aby dzia┼éania higieniczne przeciw wszawicy by┼éy podj─Öte przez rodzic├│w lub opiekun├│w niezw┼éocznie, a czas nieobecno┼Ťci dziecka w plac├│wce by┼é mo┼╝liwie najkr├│tszy.

 

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Wszawica pozostaje istotnym problemem higienicznym i mo┼╝e w pewnych przypadkach by─ç sygna┼éem zaniedba┼ä opieku┼äczych rodzic├│w lub opiekun├│w w stosunku do dziecka, co nie mo┼╝e by─ç lekcewa┼╝one. Poniewa┼╝ ci─Ö┼╝ar zwalczania wszawicy zosta┼é przesuni─Öty z dzia┼éa┼ä o charakterze przeciwepidemicznym realizowanych przez inspekcj─Ö sanitarn─ů, obecnie, dzia┼éania w tym zakresie w sytuacjach stwierdzonych zaniedba┼ä opieku┼äczych wobec dziecka pozostaj─ů w kompetencji plac├│wek, w kt├│rych przebywaj─ů dzieci i o┼Ťrodk├│w pomocy spo┼éecznej.

 

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Istniej─ůce w tym zakresie regulacje prawne s─ů wystarczaj─ůce dla skutecznej walki z wszawic─ů.

 

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Dzia┼éania profilaktyczne w szko┼éach, plac├│wkach o┼Ťwiatowo-wychowawczych musz─ů by─ç realizowane systematycznie i w spos├│b skoordynowany.

 

Niezb─Ödna do tego jest wsp├│┼épraca pomi─Ödzy rodzicami, dyrekcj─ů plac├│wki, nauczycielami i wychowawcami/opiekunami oraz piel─Ögniark─ů lub higienistk─ů szkoln─ů. Obejmuj─ů one systematyczn─ů akcj─Ö o┼Ťwiatow─ů (pogadanki, materia┼éy informacyjne w formie ulotek) skierowan─ů do dzieci i m┼éodzie┼╝y oraz rodzic├│w. Zapewnienie warunk├│w organizacyjnych do bezpiecznego i higienicznego pobytu dzieci w plac├│wkach o┼Ťwiatowych i opieku┼äczych jest obowi─ůzkiem dyrektora plac├│wki zgodnie z art.39 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia7 wrze┼Ťnia 1991 r. o systemie o┼Ťwiaty ( Dz. U z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z p├│┼║n. zm.).

 

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Nale┼╝y przyj─ů─ç, ┼╝e zgoda rodzic├│w na obj─Öcie dziecka opiek─ů (w tym r├│wnie┼╝ opiek─ů zdrowotn─ů przez piel─Ögniark─Ö lub higienistk─Ö szkoln─ů w szkole lub plac├│wce) jest r├│wnoznaczna z wyra┼╝eniem zgody na dokonanie w przypadku uzasadnionym przegl─ůdu czysto┼Ťci sk├│ry g┼éowy dziecka.

 

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Nie ma zatem konieczno┼Ťci uzyskiwania od rodzic├│w lub opiekun├│w ka┼╝dorazowo pisemnej zgody na przeprowadzenie kontroli czysto┼Ťci g┼éowy u dziecka.

 

O terminie planowanej kontroli higienicznej nale┼╝y powiadomi─ç rodzic├│w lub opiekun├│w dziecka. Kontrola musi by─ç prowadzona w spos├│b indywidualny. Osoba, kt├│ra przeprowadza kontrol─Ö powiadamia o jej wynikach dyrektora plac├│wki. Informacja dla dyrektora (zgodnie ze standardem poufno┼Ťci) obejmuje: fakt wyst─ůpienia wszawicy oraz skal─Ö zjawiska w danej grupie dzieci, nie mo┼╝e obejmowa─ç danych personalnych dziecka. R├│wnocze┼Ťnie, indywidualnie, piel─Ögniarka (lub w sytuacji braku piel─Ögniarki lub higienistki szkolnej w

 

plac├│wce - opiekun dziecka) zawiadamia rodzic├│w lub opiekun├│w prawnych dziecka o konieczno┼Ťci podj─Öcia niezw┼éocznych zabieg├│w higienicznych sk├│ry g┼éowy. W razie potrzeby instruuje rodzic├│w o sposobie dzia┼éania i monitoruje skuteczno┼Ť─ç ich dzia┼éa┼ä.

 

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Istnieje mo┼╝liwo┼Ť─ç, ┼╝e niekt├│rzy rodzice wyra┼╝─ů sprzeciw wobec informacji o kontroli higienicznej swojego dziecka, b─ůd┼║ nie podejm─ů niezb─Ödnych dzia┼éa┼ä higienicznych. W takim przypadku, nale┼╝y zawiadomi─ç dyrektora plac├│wki, o obawach co do w┼éa┼Ťciwego wykonywania obowi─ůzk├│w rodzicielskich wobec dziecka. W przypadku uporczywego uchylania si─Ö rodzic├│w lub opiekun├│w dziecka od dzia┼éa┼ä maj─ůcych na celu ochron─Ö jego

 

zdrowia i dba┼éo┼Ťci o higien─Ö, dyrektor szko┼éy zawiadamia pomoc spo┼éeczn─ů. Brak dzia┼éa┼ä rodzic├│w mo┼╝e bowiem rodzi─ç podejrzenie o zaniedbywanie przez nich dziecka, a w pewnych przypadkach, podejrzenie o nadu┼╝ycia pope┼éniane wobec dziecka w jego ┼Ťrodowisku domowym.

 

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Z tego wzgl─Ödu, brak wsp├│┼épracy z rodzicami nie mo┼╝e by─ç przez w┼éadze szkolne lekcewa┼╝ony. W sytuacji, kiedy rodzice lub opiekunowie nie mog─ů lub nie s─ů w stanie sprosta─ç zadaniu sprawowania opieki nad dzieckiem w spos├│b, kt├│ry chroni jego dobro - niezb─Ödne jest udzielenie tej rodzinie pomocy opieku┼äczo-wychowawczej w trybie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy spo┼éecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 115,

 

poz. 728 z p├│┼║n. zm.)

 

            Postępowanie w przypadku stwierdzenia wszawicy w placówce:

 

1. dyrektor plac├│wki zarz─ůdza dokonanie przez piel─Ögniark─Ö lub osob─Ö upowa┼╝nion─ů kontroli czysto┼Ťci sk├│ry g┼éowy wszystkich dzieci w grupie lub klasie oraz wszystkich pracownik├│w szko┼éy lub plac├│wki, z zachowaniem zasady intymno┼Ťci ┬á

 

 Kontrola może również zostać przeprowadzona z inicjatywy pielęgniarki lub higienistki szkolnej;

 

2. piel─Ögniarka (lub w sytuacji braku piel─Ögniarki lub higienistki szkolnej w plac├│wce - opiekun dziecka) zawiadamia rodzic├│w dzieci, u kt├│rych stwierdzono wszawic─Ö o konieczno┼Ťci podj─Öcia niezw┼éocznie zabieg├│w higienicznych sk├│ry g┼éowy. W razie potrzeby instruuje rodzic├│w o sposobie dzia┼éa┼ä, informuje te┼╝ o konieczno┼Ťci poddania si─Ö kuracji wszystkich domownik├│w i monitoruje skuteczno┼Ť─ç dzia┼éa┼ä; jednocze┼Ťnie informuje dyrektora plac├│wki o wynikach kontroli i skali zjawiska;

 

3. dyrektor lub upowa┼╝niona osoba (nauczyciel lub opiekun) informuje wszystkich rodzic├│w o stwierdzeniu wszawicy w grupie dzieci, z zaleceniem codziennej kontroli czysto┼Ťci g┼éowy dziecka oraz czysto┼Ťci g┼é├│w domownik├│w;

 

4. w przypadku, gdy rodzice zg┼éosz─ů trudno┼Ťci w przeprowadzeniu kuracji (np. brak ┼Ťrodk├│w na zakup preparatu), dyrektor szko┼éy lub plac├│wki we wsp├│┼épracy z o┼Ťrodkiem pomocy spo┼éecznej, udzielaj─ů rodzicom lub opiekunom niezb─Ödnej pomocy;

 

5. piel─Ögniarka lub higienistka szkolna po up┼éywie 7 -10 dni kontroluje stan czysto┼Ťci sk├│ry g┼éowy dzieci po przeprowadzonych zabiegach higienicznych przez rodzic├│w;

 

6. w sytuacji stwierdzenia nieskuteczno┼Ťci zalecanych dzia┼éa┼ä, piel─Ögniarka zawiadamia o tym dyrektora plac├│wki w celu podj─Öcia bardziej radykalnych krok├│w (zawiadomienie o┼Ťrodka pomocy spo┼éecznej o konieczno┼Ťci wzmo┼╝enia nadzoru nad realizacj─ů funkcji opieku┼äczych przez

 

rodzic├│w dziecka oraz udzielenia potrzebnego wsparcia).

 

 

 

WSZAWICA

 

Etiopatogeneza

 

Wszawica to przede wszystkim wszy paso┼╝ytuj─ůce na ciele cz┼éowieka i zmiany sk├│rne przez nie wywo┼éywane. Wszy paso┼╝ytuj─ůce na sk├│rze cz┼éowieka powoduj─ů uk─ůszenia i nast─Öpuj─ůce zwykle po nich niewielkie grudki obrz─Ökowe. W miejscach uk─ůszenia cz┼éowiek odczuwa znaczny ┼Ťwi─ůd. Wskutek drapania powstaj─ů liczne przeczosy, nad┼╝erki pokryte strupami, cz─Östo dochodzi te┼╝ do wt├│rnego nadka┼╝enia chorobowo

 

zmienionej sk├│ry.

 

Wszawica jest rozpowszechniona we wszystkich krajach ┼Ťwiata. Wszawica g┼éowowa to powszechny problem, kt├│ry nie jest wy┼é─ůcznie oznak─ů braku higieny. Ka┼╝dy mo┼╝e nabawi─ç si─Ö wszawicy, a szczeg├│lnie podatne s─ů dzieci i m┼éodzie┼╝, kt├│re przebywaj─ů w skupiskach (┼╝┼éobek, przedszkole, szko┼éa).

 

W zale┼╝no┼Ťci od czynnika wywo┼éuj─ůcego zmiany, wszawic─Ö dzielimy na:

 

- g┼éowow─ů,

 

- odzie┼╝ow─ů,

 

- ┼éonow─ů.

 

Wszawica g┼éowowa. Wesz g┼éowowa ma d┼éugo┼Ť─ç 2-3 mm, kolor brudno-bia┼éy lub szary, kt├│ry mo┼╝e sta─ç si─Ö ja┼Ťniejszy lub ciemniejszy zale┼╝nie od koloru w┼éos├│w cz┼éowieka. ┼╗yje oko┼éo miesi─ůca, jednak poza g┼éow─ů cz┼éowieka mo┼╝e prze┼╝y─ç 1-2 dni Samiczka sk┼éada od 100 do 300 jajeczek dziennie nazywanych gnidami, kt├│re przylegaj─ů mocno do w┼éos├│w dzi─Öki substancji klej─ůcej. W ci─ůgu 6 do 10 dni rodzi si─Ö larwa, kt├│ra przeradza si─Ö w doros┼éego paso┼╝yta w ci─ůgu nast─Öpnych 10 dni. Wesz g┼éowowa umiejscawia si─Ö najcz─Ö┼Ťciej w okolicy potylicznej i skroniowej. W tych okolicach zmiany s─ů najbardziej nasilone. W wyniku drapania wytwarzaj─ů si─Ö powierzchnie s─ůcz─ůce, pokryte strupami, z tendencj─ů do wt├│rnych infekcji zmienionej sk├│ry.

 

Wszawica odzie┼╝owa. Wywo┼éana jest przez wesz odzie┼╝ow─ů (3-4,5 mm), kt├│ra rozmna┼╝a si─Ö znacznie szybciej i ┼╝yje oko┼éo 10 dni. Paso┼╝yty przytwierdzaj─ů si─Ö wy┼é─ůcznie do ubra┼ä, najcz─Ö┼Ťciej w szwach ubraniowych, przy zak┼éadkach i innych za┼éamaniach tkaniny. W przewlek┼éej wszawicy odzie┼╝owej dochodzi do powstawania charakterystycznych brunatnych przebarwie┼ä, niewielkich blizn po przeczosach oraz wt├│rnych zaka┼╝e┼ä ropnych. Wesz odzie┼╝owa mo┼╝e przenosi─ç pa┼éeczki duru brzusznego.

 

Wszawica ┼éonowa. Wywo┼éywana jest przez niewielk─ů wesz o d┼éugo┼Ťci 1,5-2mm, kt├│ra przytwierdza si─Ö do w┼éosa tu┼╝ przy powierzchni sk├│ry.

 

Cech─ů charakterystyczn─ů jest znaczny ┼Ťwi─ůd okolic ┼éonowych i podbrzusza, a w cz─Ö┼Ťci przypadk├│w stwierdza si─Ö tzw. plamy b┼é─Ökitne w miejscach po uk┼éuciach wszy.

 

Jak manifestuje si─Ö wszawica? Zazwyczaj zauwa┼╝a si─Ö wszy gdy pojawia si─Ö dokuczliwy ┼Ťwi─ůd sk├│ry g┼éowy. W wyniku drapania sw─Ödzenia dochodzi do uszkodzenia sk├│ry i w efekcie ÔÇô wyst─ůpienia strup├│w. Czasem sw─Ödzenie nie wyst─Öpuje, a wszy odkrywa si─Ö przypadkowo, czesz─ůc si─Ö lub myj─ůc w┼éosy. Na w┼éosach mog─ů by─ç te┼╝ obecne tylko jajeczka (gnidy), kt├│re wygl─ůdaj─ů jak malutkie (oko┼éo 1mm.) bia┼ée lub szare ÔÇ×skorupkiÔÇŁ, przyklejone tak silnie do w┼éos├│w, trudno je oderwa─ç; bia┼ée p┼éatki, kt├│re ┼éatwo spadaj─ů z w┼éos├│w to martwa sk├│ra lub ┼éupie┼╝. W tym wypadku osoba zaka┼╝ona mo┼╝e nie czu─ç sw─Ödzenia. Miejsca, w kt├│rych najcz─Ö┼Ťciej gnie┼╝d┼╝─ů si─Ö wszy to kark, skronie i za uszami. Aby je zobaczy─ç, trzeba

 

podnie┼Ť─ç w┼éosy ruchem ÔÇ×pod pr─ůdÔÇŁ i pozwoli─ç im bardzo powoli opada─ç obserwuj─ůc jednocze┼Ťnie bardzo dok┼éadnie.

 

 

 

Profilaktyka i zwalczanie wszawicy

 

Wyst─Öpowanie wszawicy w┼Ťr├│d dzieci i m┼éodzie┼╝y nasila si─Ö w okresie wakacyjnym, szczeg├│lnie w┼Ťr├│d dzieci m┼éodszych, kt├│re nie posiadaj─ů jeszcze umiej─Ötno┼Ťci samodzielnego dbania o higien─Ö osobist─ů. Przebywanie dzieci w skupiskach podczas wyjazd├│w, wsp├│lna zabawa i wypoczynek sprzyjaj─ů rozprzestrzenianiu si─Ö wszawicy.

 

Wskazania profilaktyczne dla rodziców i dzieci przed wyjazdem na zorganizowane formy wypoczynku (kolonie, obozy, zielone szkoły, itp.) lub internatu, sanatorium itp.:

 

- zwi─ůzywanie d┼éugich w┼éos├│w lub kr├│tkie w┼éosy u┼éatwiaj─ůce piel─Ögnacj─Ö sk├│ry g┼éowy i w┼éos├│w,

 

- u┼╝ywanie wy┼é─ůcznie osobistych przybor├│w higienicznych do piel─Ögnacji sk├│ry i w┼éos├│w,

 

- codzienne czesanie i szczotkowanie włosów,

 

- mycie skóry głowy i włosów w miarę potrzeb, nie rzadziej, niż raz w tygodniu,

 

- wyposa┼╝enie dzieci w ┼Ťrodki higieniczne takie jak szampony z od┼╝ywk─ů u┼éatwiaj─ůce rozczesywanie i wyczesywanie w┼éos├│w,

 

- po powrocie do domu - systematyczne sprawdzanie czysto┼Ťci sk├│ry g┼éowy i w┼éos├│w oraz systematyczne kontrole w okresie ucz─Öszczania dziecka do przedszkola, szko┼éy lub innej plac├│wki.

 

W sytuacji zauwa┼╝enia gnid lub wszy we w┼éosach nale┼╝y zastosowa─ç dost─Öpne w aptekach preparaty, kt├│re skutecznie likwiduj─ů paso┼╝yty i ich jaja. W sytuacji wyst─ůpienia wszawicy u dziecka, kuracji powinni si─Ö podda─ç wszyscy domownicy. Codzienne, cz─Öste czesanie g─Östym grzebieniem lub szczotk─ů, zwi─ůzywanie w┼éos├│w w sytuacjach nara┼╝ania si─Ö na bliski kontakt z innymi osobami (treningi sportowe, zaj─Öcia edukacyjne lub rekreacja grupowa), cz─Öste mycie w┼éos├│w, przestrzeganie zasad higieny (w┼éasne szczotki, grzebienie, spinki) utrudniaj─ů zagnie┼╝d┼╝enie si─Ö paso┼╝yt├│w. Cz─Öste mycie i kontrolowanie g┼éowy dziecka (2 razy w tygodniu) z jednej strony jest w┼éa┼Ťciwym nawykiem higienicznym, a z drugiej strony pozwala szybko zauwa┼╝y─ç zaka┼╝enie. Szampony i inne produkty ÔÇ×przeciwko wszomÔÇŁ nie zabezpieczaj─ů przed zaka┼╝eniem i nie powinny by─ç u┼╝ywane jako ┼Ťrodek zapobiegawczy. Zgodnie z instrukcj─ů zamieszczon─ů na opakowaniach tych produkt├│w, zaleca si─Ö powtarzanie kuracji w odst─Öpie kilku dni (mniej wi─Öcej 7 czy 10), w celu zabicia larw Do kuracji trzeba u┼╝y─ç grzebienia o bardzo g─Östych z─Öbach. Usuni─Öcie gnid jest trudne, st─ůd poleca si─Ö ich ┼Ťci─ůganie lub obci─Öcie w┼éos├│w. Grzebienie i szczotki nale┼╝y my─ç w ciep┼éej wodzie z dodatkiem szamponu przeciwko wszom i moczy─ç w wodzie oko┼éo godzin─Ö.

 

W przypadku stwierdzenia wszy odzie┼╝owej, ubrania pra─ç w pralce w temperaturze 60┬░ (temperatura powy┼╝ej 53,5┬░C zabija wszy i ich jajka).

 

Prze┼Ťcierad┼éa, poszewki na poduszki, r─Öczniki i odzie┼╝, nale┼╝y wyprasowa─ç gor─ůcym ┼╝elazkiem.

 

Podstawow─ů zasad─ů profilaktyki wszawicy jest sta┼éa systematyczna kontrola czysto┼Ťci sk├│ry i w┼éos├│w dokonywana przez RODZIC├ôW lub OPIEKUN├ôW i natychmiastowa likwidacja gnid i wszy w przypadku ich zauwa┼╝enia. W takiej sytuacji rodzice powinni r├│wnie┼╝ uczciwie

 

poinformowa─ç rodzic├│w wszystkich dzieci, z kt├│rymi mia┼éo ono kontakt. Pomo┼╝e to w likwidacji ogniska wszawicy i w efekcie - zapobiegnie si─Ö nawracaj─ůcemu wzajemnemu zaka┼╝aniu si─Ö dzieci.