Techniki komputerowe w przekazie edukacyjnym

    {loadposition sitemapload}

    Kiedy w połowie lat 90 pojawiły się w Polsce pierwsze, przeznaczone dla dzieci multimedialne programy edukacyjne, spotkały się one raczej z życzliwym, ale też krytycznym przyjęciem. Zarzucano im niekiedy przerost formy nad treścią oraz liczne błędy metodyczne i techniczne. Krytykowano przykładanie zbyt dużej wagi do strony informatycznej produktów w porównaniu do ich użyteczności dydaktycznej. Mimo tych wad, znalazły one wśród uczniów i nauczycieli wielu zwolenników.
    Zjawiskiem nierozerwalnie związanym z coraz powszechniejszym dostępem dzieci do komputerów, zarówno w domach, jak i w szkołach, a wymagającym odrębnej analizy, jest zagadnienie wykorzystania sieci Internet w procesie nauczania i uczenia się. W tym referacie skupimy się na zagadnieniach związanych z edukacją dzieci przedszkolnych i młodszych klas szkoły podstawowej.
    Wykorzystanie Internetu i komputerów w procesie kształcenia najmłodszych wzbudza wiele kontrowersji.
    Przy podejmowaniu decyzji o dopuszczeniu naszych młodszych pociech do komputera i Internetu należy uwzględnić ich potrzeby i upodobania. Konieczna jest także stała kontrola czasu spędzanego przed komputerem oraz programów czy stron internetowych, z których dziecko korzysta. Dobrze jest samemu odnaleźć interesujące strony i podsuwać je dzieciom. Małe dziecko nie jest w stanie sprawnie poruszać się po sieci i odróżnić stron wartościowych od internetowych śmieci. Musimy mu zatem w tym pomóc i pokierować jego poszukiwaniami. Ta rola należy do rodziców i wychowawców. Dzieci zwykle chętnie interesują się komputerami i o wiele łatwiej osiągają w tym biegłość. Jest to naszym zdaniem argument przemawiający za koniecznością kształcenia i ciągłego dokształcania nauczycieli, ale także i rodziców w tej dziedzinie, aby przynajmniej starali się dotrzymać swoim wychowankom kroku w tym niezbędnym procesie informatyzacji życia.

    Rozpatrując argumenty za i przeciw wykorzystywania komputera i Internetu w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej warto przytoczyć kilka - naszym zdaniem - najważniejszych. W przypadku argumentów za na czoło wysuwają się:
    •    "im wcześniej tym lepiej" - obycie dziecka z komputerem związane jest z wykształceniem kultury informatycznej (dzieci uczą się, jak posłużyć się klawiaturą, myszką, poznają prostą terminologię komputerową);
    •    komputer umożliwia nam polisensoryczność przekazu (poznanie wielozmysłowe na etapie wczesnego rozwoju spełnia trudną do przecenienia funkcję dydaktyczną);
    •    komputer pobudza wielostronną aktywność (poprzez częste interakcje wymusza działania dziecka i nie pozwala na bierny odbiór przekazu). Aktywność ta może dotyczyć wspierania twórczości graficznej, muzycznej, intelektualnej, a także gier zręcznościowych;
    •    ucząc bawi - sprawia, że nauka może być przyjemna i atrakcyjna;
    •    stanowi pomoc dla dzieci ze specyficznymi trudnościami w nauce (dysleksja, dysgrafia). Komputer może pełnić tu rolę pełnego cierpliwości, a jednocześnie wymagającego nauczyciela.
    Z kolei wśród argumentów przeciw pojawiają się stwierdzenia:
    •    wiele z dzieci spędza zbyt dużo czasu w ciągu dnia przed komputerem, ograniczając w ten sposób swoją aktywność fizyczną, kontakty z rówieśnikami czy rodziną,
    •    dzieci w tym przedziale wiekowym są bardziej podatne na przeniesienie zachowań i reguł postępowania z gier komputerowych do świata realnego; trudniej jest im, niż ich starszym kolegom, oddzielić świat rzeczywisty od świata fikcji,
    •    dzieci, zwłaszcza korzystające z Internetu mogą łatwiej napotkać treści, z którymi w tym wieku nie powinny się jeszcze zetknąć i są bardziej narażone na zewnętrzne manipulacje.

    Analizując zasoby edukacyjne Internetu przeznaczone dla najmłodszych warto odpowiedzieć na kilka pytań:
    •    Czy dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym mogą znaleźć dla siebie w sieci bogatą ofertę edukacyjną i rozrywkową (zabawową)?
    •    Czy są strony-witryny stworzone wyłącznie z myślą o użytkownikach w tym wieku?
    •    Czy łatwo odnaleźć te strony korzystając z najczęściej odwiedzanych katalogów i programów wyszukujących?
    •    Czy nauczyciele lub rodzice mogą znaleźć dla siebie w sieci materiały i pomoce przydatne do pracy z dziećmi w tym wieku (dostępne oprogramowanie, propozycje scenariuszy zajęć czy też porady metodyczne)?
    •    Czy istnieje wiele stron internetowych, których autorami lub współautorami są dzieci?
    •    Jakie treści prezentują te strony?

    Do niedawna w polskim Internecie młodsze dzieci traktowane były po
    macoszemu. Zasoby przeznaczone dla tej właśnie grupy wiekowej były stosunkowo ubogie. W ostatnim okresie notuje się jednak znaczący wzrost propozycji przeznaczonych dla tej części użytkowników sieci. Wynika to bowiem z obniżania się wieku dzieci korzystających z Internetu, nie tylko w Stanach Zjednoczonych (gdzie już dwulatki są ujmowane w oficjalnych statystykach), ale również i w naszym kraju. Komputery zagościły na stałe w naszych domach, stanowiąc nieodłączny element środowiska, w którym dzieci się rozwijają i dorastają.
    Analizując edukacyjne zasoby Internetu przeznaczone dla dzieci można je rozpatrywać w trzech aspektach, jako propozycje:
    •    dla dzieci,
    •    dla nauczycieli,
    •    dla rodziców.

    Internet dla dzieci.

    Stron przeznaczonych dla dzieci w wieku od 3 do12 lat w polskim Internecie
    można obecnie odnaleźć wiele. Najczęściej używane katalogi i programy wyszukujące po wpisaniu odpowiednich słów kluczowych (np. "strony dla dzieci", "serwisy dla dzieci", "portale dla dzieci", itp.) wyświetlają nam od kilku do kilkunastu trafnych pozycji. Niektóre z nich są dopiero zwiastunami powstających stron, ale część z nich jest już profesjonalnie przygotowywanymi portalami przeznaczonymi wyłącznie dla odbiorców w tym wieku. Charakteryzują się one ciekawą i bogatą grafiką, można na nich znaleźć wiele przedstawionych w formie zabaw i gier zadań edukacyjnych. Zwykle bywają łatwe i intuicyjne w obsłudze.
    Objaśnienia do zabaw i gier prezentowane są najczęściej w formie tekstowej, dlatego też w przypadku dzieci młodszych konieczna jest pomoc starszych. Zabawy takie jak: układanki, rozsypanki, puzzle, gry, kolorowanki, labirynty posiadające walory kształcące, mogą nie tylko zachęcić dziecko do pracy, ale równocześnie mogą być przez nie traktowane jako wspaniała zabawa. Pozwalają rozwijać umiejętność logicznego myślenia, ćwiczą spostrzegawczość, refleks, koordynację wzrokowo-ruchową, uczą postępować według ustalonych norm i zasad. Na wielu stronach możemy odszukać bogato ilustrowane bajki oraz opowiadania i wiersze dla dzieci.

    Do wartych polecenia portali tworzonych z myślą o najmłodszych należą:
    Zabawy (http://zabawy.pl/), Kolorowe Strony (http://www.dzieci.pl/), Wesołe Miasteczko (http://wesolemiasteczko.interia.pl/), Alik (http://www.alik.pl/), Dolinka http://www.dolinka.szkola.net/, Wyspa Dzieci (http://wyspa.interia.pl/), Misie (http://www.misie.com.pl/), Reporter Junior (http://www.junior.reporter.pl/), (http://zabawy.atyda.pl/).

    Renomowane portale starają się, aby na ich stronach, zarówno dzieci, jak i
    rodzice oraz nauczyciele znaleźli linki do przydatnych dla nich stron. Portale dziecięce, często na wzór swoich dorosłych odpowiedników, świadczą podobne usługi. Pozwalają swoim młodym użytkownikom na pogaduszki na czacie, wysłanie pocztówek do koleżanek i kolegów lub członkostwo w klubach. Niektóre witryny proszą odwiedzających o zarejestrowanie się. Przy następnym wejściu taki użytkownik jest rozpoznawany, sprawiając że kontakt ten przestaje być anonimowy. Równocześnie wyświetlane propozycje mogą być modyfikowane w zależności od upodobań internauty. Osobną,, dość licznie reprezentowaną kategorię stron WWW w Internecie, stanowią strony, których autorami lub współautorami są dzieci. Tematyka stron tworzonych przez dzieci (często przy pomocy rodziców lub starszego rodzeństwa) wiąże się najczęściej z ich indywidualnymi zainteresowaniami. Prezentują na nich swoją osobę, swoich ulubieńców - postacie z bajek i filmów animowanych, własne prace plastyczne lub twórczość literacką.
    Z kolei na stronach MENiS-u (http://www.waw.men.pl/) uzyskać można wgląd w oficjalne dokumenty oraz programy nauczania. Stworzona została również baza danych o multimedialnych środkach dydaktycznych. Za pomocą wyszukiwarki, podając odpowiednie kryteria, odszukać można propozycje programów komputerowych, rekomendowanych przez specjalistów - metodyków.
    Rodzice natomiast najczęściej poszukują w sieci stron i miejsc, które mogliby bezpiecznie polecić swoim dzieciom. Interesują ich również porady i artykuły dotyczące zdrowia, wychowania i kształcenia dzieci, np. informacje o szkołach i przedszkolach (oferta programowa prezentowana na stronach WWW przedszkoli i szkół). Interesują się bezpieczeństwem swoich pociech podczas pracy w sieci (np. programy filtrujące treści niepożądane). Internet może być także źródłem nowych pomysłów, gdy wyczerpały się pokłady wyobraźni podczas opowiadania cowieczornych bajek (Ilustrowane bajki i wiersze dla dzieci - http://biblioteka.pac.pl/, Holka - http://republika.pl/aholka/, Bajecznik - http://www.bajecznik.pl/, Bajeczny świat - http://republika.pl/bajeczny_swiat/, WWW.bajka.pl - http://www.bajka.pl/, Bajki Jana Brzechwy - http://janbrzechwa.w.interia.pl/).
    W wielu polskich serwisach dziecięcych możemy napotkać półkę z internetowymi książeczkami dla najmłodszych. Internet może stanowić również ostatnią deskę ratunku, gdy nasze dziecko potrzebuje "natychmiast, do przeczytania na jutro" trudno osiągalnej w bibliotece lektury szkolnej.
    Z myślą o zapracowanych rodzicach powstały strony, które udostępniają teksty najpopularniejszych lektur i ich opracowań (np. Wirtualna półeczka - http://dzieci.best.pl/, Wędrówka z komputerem po świecie lektur klas I-III - http://republika.pl/iczapka/).

    Osobnym zagadnieniem, które trudno pominąć omawiając tematykę
    edukacyjnych zasobów Internetu jest wykorzystanie go w edukacji oraz komunikacji dzieci niepełnosprawnych. Stron poświęconych tej tematyce jest wiele (np. Strona dzieci sprawnych inaczej - http://www.dzieci.org.pl/). Pełnią one funkcję integracyjną. Dla dzieci niepełnosprawnych, często zmuszonych do spędzania dużej ilości czasu we własnym domu, Internet staje się oknem na świat. To, co dzieciom zdrowym uatrakcyjnia odwiedzanie sieci, dzieciom niepełnosprawnym umożliwia nawiązywanie niezbędnych do prawidłowego rozwoju kontaktów społecznych. Spotkania w sieci z rówieśnikami, gry on-line, wysyłanie korespondencji (e-maile, pocztówki internetowe) dają takim dzieciom poczucie bliskości z innymi osobami. Korzystne efekty terapeutyczne uzyskuje się też wykorzystując komputer na zajęciach korekcyjno-kompensacyjnych. Wiele z gier i zabaw o charakterze edukacyjnym, które dostępne są na stronach internetowych z powodzeniem może być wykorzystywana u dzieci dyslektycznych.

    Na zakończenie pragnę przywołać pewne powszechnie znane twierdzenie, że
    komputer i Internet stanowią w naszych rękach jedynie narzędzie o wielkich możliwościach, a sposób, w jaki go wykorzystamy w edukacji naszych dzieci, zależeć będzie od mądrości nas samych, czyli nauczycieli i rodziców.

    Bibliografia: Braun – Gałkowska M.: Gry komputerowe a psychika dziecka „Edukacja i dialog” 1997 nr 9 s.58-62.

    © 2018 Przedszkole 12. All Rights Reserved.

    Please publish modules in offcanvas position.