Przedszkole Miejskie nr 12 w Otwocku
 

Vinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo Slider

─ćwiczenia i zabawy ortofoniczne

Badania nad rozwojem mowy wykaza┼éy, ┼╝e jest to jedyna umiej─Ötno┼Ť─ç, kt├│rej wczesne opanowanie decyduje o korzystnej pozycji dziecka w dalszym ┼╝yciu. Z drugiej strony jednak, wolniejszy rozw├│j mowy nie koniecznie musi sko┼äczy─ç si─Ö k┼éopotami w szkole.
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Dzieci z trudno┼Ťciami w porozumiewaniu si─Ö znajduj─ů si─Ö w szczeg├│lnej sytuacji i opieka przedszkola ma podstawowe znaczenie w ┼éagodzeniu tych problem├│w. G┼é├│wne zadania nauczycieli przedszkola sprowadzaj─ů si─Ö do takiego skorygowania i wy─çwiczenia aparatu mowy, aby sta┼é si─Ö fundamentem, na kt├│rym bez obawy mo┼╝na oprze─ç nadbudow─Ö, jak─ů stanowi kultura ┼╝ywego s┼éowa. ─ćwiczenia ortofoniczne stymuluj─ů w┼éa┼Ťciwy rozw├│j mowy, przyczyniaj─ů si─Ö do usuwania niekt├│rych wad wymowy, a tak┼╝e utrwalaj─ů prawid┼éow─ů wymow─Ö.
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Wady wymowy mog─ů kszta┼étowa─ç pewne ujemne cechy osobowo┼Ťci, takie jak: nie┼Ťmia┼éo┼Ť─ç, zamykanie si─Ö w sobie, podejrzliwo┼Ť─ç, poczucie ni┼╝szej warto┼Ťci. Mog─ů utrudnia─ç nauk─Ö.
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Nie wolno rezygnowa─ç z udzielenia dziecku tej pomocy, gdy┼╝ w przewa┼╝aj─ůcej wi─Ökszo┼Ťci jest ono w stanie nauczy─ç si─Ö prawid┼éowego wymawiania wszystkich g┼éosek, je┼Ťli tylko doro┼Ťli pomog─ů mu je us┼éysze─ç i poka┼╝─ů, jak si─Ö je wymawia.
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Najbardziej intensywny okres kszta┼étowania si─Ö wymowy przypada na wiek przedszkolny. W zwi─ůzku z tym, zadaniem przedszkola jest przy┼Ťpieszenia rozwoju wymowy, a tak┼╝e niwelowanie r├│┼╝nic pomi─Ödzy dzie─çmi pochodz─ůcymi z r├│┼╝nych ┼Ťrodowisk. Przedszkole mo┼╝e dopom├│c dzieciom w rozwoju umiej─Ötno┼Ťci artykulacyjnych dziecka. Mowa integruje wszystkie procesy rozwojowe dziecka, zw┼éaszcza w wieku przedszkolnym. Towarzyszy wszystkim jego czynno┼Ťciom.
          Wady wymowy
          O wadzie wymowy mówimy wtedy, gdy odbiega ona od normy fonetycznej ogólnie przyjętej w danym języku.
┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Za wadliw─ů uznajemy wypowied┼║ np.:
-s┼éabo s┼éyszaln─ů,
-ma┼éo zrozumia┼é─ů,
-zawieraj─ůc─ů zniekszta┼écone d┼║wi─Öki,
-niepoprawn─ů gramatycznie,
-nieuwzgl─Ödniaj─ůc─ů opozycji fonologicznych
-nieodpowiedni─ů do wieku, p┼éci i inteligencji.
┬á┬á┬á┬á Oczekiwania nie mog─ů przekracza─ç norm rozwojowych. Dla prawid┼éowego kszta┼étowania i
rozwoju mowy konieczne jest prawidłowe funkcjonowanie:
-aparatu artykulacyjnego,
-aparaty fonacyjnego,
-oddechowego,
-o┼Ťrodkowego uk┼éadu nerwowego,
-narz─ůdu s┼éuchu.
Istotny jest także poziom rozwoju umysłowego i emocjonalnego oraz odpowiednie
warunki ┼Ťrodowiskowe i spo┼éeczne. Wadliwe funkcjonowanie kt├│regokolwiek z tych element├│w komplikuje prawid┼éowe kszta┼étowanie i rozw├│j mowy.


      Kiedy do logopedy
┬á┬á┬á┬á┬á┬á Logopedia jest nauk─ů zajmuj─ůc─ů si─Ö kszta┼étowaniem prawid┼éowej mowy, zapobieganiem powstawaniu wad wymowy, likwidowaniem b┼é─Öd├│w i korekcj─ů wad, a tak┼╝e nauczaniem mowy w przypadku jej baku albo utraty.
┬á┬á┬á┬á┬á┬á Niepokoj─ůce objawy to:
-nieprawid┼éowo┼Ťci w budowie narz─ůd├│w mowy,
-brak gaworzenia we w┼éa┼Ťciwym dla dziecka czasie,
-brak mowy u trzyletniego dziecka,
-niedojrzałe wypowiedzi dziecka,
-mowa niewyraźna lub trudno zrozumiała,
-brak reakcji na d┼║wi─Ök,
-zaburzenia percepcji słuchowej,
-dziecko w trakcie m├│wienia zacina si─Ö.
┬áNawet przy ogromnej ch─Öci pomocy dzieciom z zaburzon─ů mow─ů logopeda nie jest w stanie sprosta─ç wielu zadaniom, gdy zawodzi wsp├│┼épraca z rodzicami, nauczycielami, lekarzem czy specjalistami ÔÇô psycholog, ortodonta, laryngolog. Specjali┼Ťci maj─ů pom├│c, nie nale┼╝y ich si─Ö ba─ç i wstydzi─ç.
   Cele ćwiczeń ortofonicznych
Pozwalaj─ů zapobiega─ç wadom wymowy, korygowa─ç b┼é─Ödy ju┼╝ powsta┼ée, sprzyjaj─ů kszta┼étowaniu poprawnej i wyra┼║nej mowy, zrozumia┼éej dla otoczenia. Wag─Ö zagadnienia podkre┼Ťla fakt, ┼╝e dzieci sze┼Ťcioletnie si─Ö ju┼╝ czyta─ç i pisa─ç, a wadliwa wymowa mo┼╝e przyczynia─ç si─Ö do powstawania trudno┼Ťci i niepowodze┼ä┬á┬á┬á w toku nauki szkolnej. W┬á zakresie pos┼éugiwania si─Ö mow─ů zaleca si─Ö a zwr├│cenie uwagi na kilka aspekt├│w:
   Wielozdaniowe wypowiedzi na jeden temat. Stosowanie pauzy krótkiej i długiej na zakończenie zdania;
  


    Prowadzenie ćwiczeń oddechowych;
┬á┬á┬á ─ćwiczenia s┼éuchowe ÔÇô wyodr─Öbnianie wyraz├│w w zdaniu, g┼éosek w nag┼éosie, wyg┼éosie, ┼Ťr├│dg┼éosie, kolejne wymawianie d┼║wi─Ök├│w w wyrazie. Dokonywanie analizy i syntezy prostych wyraz├│w.
┬á┬á┬á ─ćwiczenia artykulacyjne, kszta┼étuj─ůce┬á mi─Ö┼Ťnie narz─ůd├│w mowy na zg┼éoskach, wyrazach i wyr├│┼╝nianie grup sp├│┼ég┼éoskowych w zg┼éoskach i kr├│tkich tekstach;
   Poprawne pod względem wymowy wypowiadanie się i recytowanie wierszy  bez skandowania.
┬á┬á Dzi─Öki dobrze prowadzonym ─çwiczeniom dzieci powinny zdoby─ç umiej─Ötno┼Ť─ç poprawnej wymowy i wykorzystywa─ç j─ů┬á w┬á mowie spontanicznej.
              Rodzaje ćwiczeń ortofonicznych
┬áDo prowadzenia ─çwicze┼ä┬á ortofonicznych i artykulacyjnych zobowi─ůzani s─ů wszyscy nauczyciele, a praca z dzie─çmi powinna by─ç wzmocniona prawid┼éowym wzorem ich mowy i osobowo┼Ťci. Od nauczycieli nale┼╝a┼éoby oczekiwa─ç:
-dbania o prawid┼éowo┼Ť─ç i wysok─ů sprawno┼Ť─ç swojego sposobu m├│wienia (wymowy, prawid┼éowej intonacji, akcentu, ┼╝ywo┼Ťci i obrazowo┼Ťci), u┼╝ywanie bogatego s┼éownictwa
-stwarzanie życzliwej atmosfery, cierpliwego wysłuchiwania wypowiedzi, dyskretnego i taktownego poprawiania w miarę potrzeb
-zach─Öcanie dzieci do stawiania pyta┼ä i wyrabiania gotowo┼Ťci do m├│wienia, podnoszenia ich pewno┼Ťci siebie
-systematycznego kontrolowania wymowy i wypowiedzi dzieci
-w trudnych przypadkach konsultowania si─Ö z logoped─ů, psychologiem, czy innymi specjalistami

                                                                                 Opracowała Marzena Pawlak.